Leczenie konwencjonalne gamma knife
Gamma knife ("nóż gamma") to nieinwazyjna metoda stereotaktycznej (w trzech wymiarach) radiochirurgii, zastępująca skutecznie operację. Polega ona na tym, że wiele (zwykle około 200) wiązek promieniowania kobaltu 60 kieruje się z różnych stron na jeden punkt w mózgu. Wiązki - osobno na tyle słabe, że nie niszczą tkanki, przez którą przechodzą - ogniskują się w jednym miejscu i łączą swoją siłę, zastępując skalpel neurochirurga i niszcząc komórki nowotworu (zob. rysunek).
Ograniczeniem metody jest wielkość guza - zwykle do 4 cm średnicy. Dawka promieniowania jest dostarczana do guza bardzo precyzyjnie, w bardzo niewielkim stopniu jedynie obszar napromieniany nakłada się na zdrową tkankę. W ten sposób można leczyć wiele rodzajów guzów mózgowia, zarówno te łagodne, jak i złośliwe. W przypadku glejaka wielopostaciowego zalecana jest często dodatkowa radioterapia po zabiegu - celem zniszczenia nacieków nowotworu wokół guza.
Przed zabiegiem wykonuje się dokładne badania obrazowe (TK, MR), by szczegółowo zaplanować obszar do naświetlania (zob. zdjęcie). Głowę pacjenta unieruchamia się w specjalnym "hełmie", by można było dokonać naświetlenia z maksymalną precyzją - i jest to jedyny przykry moment, ponieważ trzeba najpierw umocować do czaszki ramę utrzymującą ją stabilnie w jednym położeniu. Naświetlanie w specjalnej maszynie (inne zdjęcia tu lub tu) trwa zwykle od 20 minut do dwóch godzin, zależnie od wielkości obszaru poddawanego terapii - pacjent nie odczuwa niczego podczas zabiegu i zwykle tego samego dnia może wrócić do domu i zwykłych zajęć. Z gamma knife nie wiąże się konieczność rekonwalescencji, jaka jest niezbędna po operacji.
W powszechnej opinii metoda ta jest pod każdym względem lepsza od operacji i z czasem zastąpi konwencjonalną neurochirurgię wszędzie, gdzie będzie to możliwe. Jest nowoczesna, a zarazem sprawdzona już przez 30 lat jej stosowania.
Zalety metody
* Gamma knife jest narzędziem zaprojektowanym specjalnie w celu leczenia guzów mózgowia.
* Napromieniane miejsce otrzymuje wysoką dawkę promieniowania, z minimalnym ryzykiem dla okolicznych tkanek.
* Koszt zabiegu jest o 25-30% niższy niż tradycyjnej neurochirurgii.
* Niedogodności dla pacjenta są zminimalizowane.
* Metoda eliminuje ryzyko związane z otwarciem czaszki i operacją na mózgu - ryzyko krwotoku lub zakażenia.
* Hospitalizacja jest krótka lub w ogóle nie konieczna, pacjent w zasadzie nie wymaga rekonwalescencji ani rehabilitacji w następstwie zabiegu.
* Można w ten sposób leczyć guzy nieoperacyjne, liczne, oporne na radioterapię lub takie, których chirurgiczna resekcja byłaby bardzo ryzykowna.
Gamma knife w Polsce
Jak dotąd sprzętem do radiochirurgii stereotaktycznej dysponują następujące polskie ośrodki:
- Klinika Neurochirurgii AM w Lublinie; ten ośrodek jako pierwszy zaczął w Polsce stosować tę metodę i tamtejsi lekarze mają największe doświadczenie. Klinika stosuje ponadto brachyterapię, embolizację i klasyczną neurochirurgię.
Katedra i Klinika Neurochirurgii i Neurochirurgii Dziecięcej
ul. Jaczewskiego 8, 20-954 Lublin,
tel. 081 724-41-76, fax. 081 747 59 04
e-mail: mailto:nchir@asklepios.am.lublin.pl
- Centrum Onkologii w Gliwicach. Należy kontaktować się z Zakładem Radioterapii wspomnianego Centrum (telefon do sekretariatu Zakładu u góry tej strony; zob. "Leczenie guzów mózgowia").
Gamma knife na świecie
Na swiecie jest bardzo wiele ośrodków posiadających gamma knife. Najbliższym Polsce jest ośrodek w Pradze. Wiele klinik w Wielkiej Brytanii, Szwecji czy w USA oferuje zabiegi na najnowocześniejszym sprzęcie. Ceny zaczynają się od kilku tysięcy euro.